سال انتشار: ۱۳۸۸

محل انتشار: همایش آبخیزداری شهری

تعداد صفحات: ۲۱

نویسنده(ها):

م غفوری – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری

چکیده:

در گذشته، هدف اصلی مدیریت رواناب شهری جمع آوری و دفع هرچه سریعتر رواناب سطحی ازسطح شهرها به کمک روشهای زهکشی به منظور جلوگیری از سیلابی شدن شهرها در خلال بارانهای نسبتا بالا بوده است. در حالیکه جوامع بشری به محدودی تهای محیط زیستی و اقتصادی در رابطه با تهیه منابع آب نزدیک م یشدند. فرص تهای استفاده از رواناب شهری به عنوان منبع غیر آشامیدنی بیشتر شناخته شده است. به طور معمول بازیافت رواناب به مناطق مرطوب و به جمع آوری رواناب پشت بامها محدود می شده است و حدود اعتماد به سیستم جمع آوری رواناب در مناطق خشک و نیمه خشک پایین بوده است. هر چند که با کمبود آب، رواناب شهری هرچند به میزان کم و غیر مکرر به عنوان تنها منبع در دسترس است که م یتواند در مقیاسهای متفاوتی از خانه تا همسایگی و تا زیر حوزه و یا کل حوزه آبخیز شهری مورد استفاده قرار گیرد. در این مقاله ضمن بررسی کیفیت رواناب شهری اثرات مقیاس در میزان جمع آوری رواناب سطحی و اثرات آن در کاهش آب وارداتی و کاهش اوج سیلاب در حوزه آبخیز شهری نشان داده شده است. اگر چه استراتژی قدی متر در برخورد با مسائل آبخیزهای شهری خروج هر چه سریعتر رواناب را به سمت پوش شدا رکردن مسی لهای طبیعی و رود دره ها برای جلوگیری از سیلابی شدن انتخاب م یکرد، لیکن در حال حاضر سعی بر این است که حالت طبیعی آبراه ها تا سرحد امکان حفظ و یا این حالت در آنها ابقاء گردد.اعمال مدیریت بر آبخیزهای شهری و تلاش در جهت حفظ کیفیت رواناب بمنظور کمک به ارتقامحیط زیست شهری و همچنین استفاده غیر آشامیدنی از بخشی از رواناب شهری نظیر رواناب پشت بامها است. مسی لهای طبیعی که قبل از هجوم تغییر کاربری در طی زمانی طولانی به حالت تعادل پایدار رسید هاند در این فرآیند شدیداً تحت تأثیر کمیت و کیفیت رواناب قرار م یگیرند. تجمع رسوب، آ بشستگی، سیلابی شدن و تغییر مسیر و شیب حاصل تغییرات ذکر شده اند که منصه ظهور عواقب آنها مسیلها این رگهای حیاتی حوز ههای آبخیز طبیعی و شهری م یباشد شرایط عمومی مسی لها از نظر شکل ظاهری، کمیت و کیفیت رواناب جاری شده در آنها، وجود یا عدم وجود پسمان دهای شهری و یا جانوران موذی و به طور کلی شرایط زیست محیطی و اکولوژیک آنها بهترین شاخص بر مدیریت زیست محیطی آبخیزهای شهری است که این مسی لها را تغذیه م یکنند. شبکه جم عآوری فاضلاب خانگی، مدیریت پسماندها و زباله در سطح شهر، تناسب کاربری اراضی درو نشهری، مدیریت ترافیک و آلودگی هوا، نوع شبکه جم عآوری رواناب سطحی، تراکم جمعیت شهری و استاندارد زندگی، مسائل زیست محیطی، موضوعات اقتصادی-اجتماعی، همکاری شهری، موضوع بازیافت رواناب و بسیاری عوامل دیگر در کمیت و کیفیت رواناب شهری مؤثر م یباشند. از تمهیدات اساسی برای کنترل و حفظ مسی لهای طبیعی و آبخیزهای شهری کنترل در جای عوارض هر گونه تغییر در کاربری اراضی مخصوصاً اثرات ازدیاد رواناب در اثر کاهش نفوذپذیری م یباشد. در این مقاله ضمن بررسی اهمیت و جایگاه رواناب شهری در تامین بخشی از منابع مورد نیاز شهرها به تکنیکهای کنترل در جای کمیت وکیفیت رواناب شامل آشغالگیرها، تالا بهای ساخته شده، تان کهای زیرزمینی و روزمینی برای بازیافت رواناب و عملکرد آنها پرداخته شده است و تجربیات علمی مختلف در خارج از کشور توسطنگارنده ارائه شده است