سال انتشار: ۱۳۹۳

محل انتشار: اولین کنگره ملی تفکر و پژوهش دینی

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

زهره زین العابدینی – دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی،دانشگاه کاشان،ایران
زینب السادات اطهری – استادیار،دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، ایران

چکیده:

در ایران در طول دو دهه اخیر به علت اشاعه ی بی ضابطه و رو به رشد استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره و همجنین نرخ رو به رشد میزان بهره وری از برنامه ها پخش مستقیم ماهواره ای، نگرانی هایی در خصوص تهاجم فرهنگ بیگانه به فرهنگ دینی پدید آمده است . برنامه های ماهواره ای یکی از مهمترین ابزارهای مورد استفاده دشمنان دین ، معنویت و آزادگی د رجهان است . هدف راه اندازی این شبکه ها تاثیر گذاری بر افکار، باورها و رفتارهای دینداران ، ترویج فرهنگ و منش غربی، سکولاریسم و زمینه سازی برای پذیرش برتری و حاکمیت آنان بر جهان می باشد . گسترش روز افزون استفاده از ماهواره از مصادیق بارز ظهور منابع هویت ساز جدید در جامعه است که نمی تواان تاثیرات آن را بر ،فرآیند هویت یابی دینی خانواده ها نادیده انگاشت . هویت دینی را می توان مجوموعه ای شناختی، اعتقادی و روانی شامل ارزش ها ، هنجارها، باور ها، احساسات، نمادها، طرز تلقی ها و آگاهی های مختص به یک خود فردی – اجتماعی دانست که حول یک محور غایی (مفهوم مقدس) سازمان یافته است و با اثر گذاری بر کنش های اجتماعی، از یک سو، سبب همبستگی و انسجام درون گروهی (درون دینی) در میان اعضای گروه (دینداران) می شود و از سوی دیگر موجبات تمایزات برون گروهی (برون دینی) را با دیگر افراد و گروه ها فراهم می آورد . حاصل نخست آن است که ماهواره به عنوان پدیده ی جدید ، بیشترین تاثیر را بر خانواده ها دارد و با افزایش میزان استفاده از ماهوارهشاهر کاهش میزان هویت دینی خانواده خواهیم بود . کارکرد رسانه های مخرب همچون ماهواره موجب شده است که همه مرزها و حریم های اخلاقی شکسته و قید و بند ها در خانواده و جامعه گسسته شود . شبکه های ماهواره ای، هویت تازه ای به مخاطبان خود می بخشند . آنها را وا می دارد تا ارزش های غلط و فاسد را جایگزین ارزش های دینی دانسته و در حفظ و ثبات آن ها تلاش کنند . درچنین شرایطی، دولت ، مردم، خانواده ها و رسانه باید حرکت خلاقانه و آگاهانه ای را برای کاهش اثرات منفی برنامه های شبکه های ماهواره ای در پیش گیرند و برنامه ها و تفریحات سالم را جایگزین برنام های منحرف ماهواره ای نمایند . در این زمینه، مسئولیت و سایل ارتباط جمعی به ویژه رادیو و تلویزیون بسیار شایان توجه بوده و مسئولان امر باید تلاش کند تا مختوا و شکل برنامه ها را به نحوی تهیه و تنظیم کنند که نیازی به ماهواره و برنامه های آن نباشد . بنابر این، با توجه به اهمیت موضوع و درگیر شدن جامعه اکنون با چنین پیامدی ، پژوهش حاضر با کاوش در متون علمی و اسناد و مدارک موجود به بررسی نقش برنامه های ماهواره ای بر هویت دینی خانواده می پردازد .