سال انتشار: ۱۳۹۴

محل انتشار: همایش ملی معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی

تعداد صفحات: ۱۳

نویسنده(ها):

مهسا دلشاد – دانشجوی دکتری تخصصی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، مربی گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان،
محمدرضا بمانیان – استاد گروه معماری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده:

در معماری اصیل ایرانی – اسلامی، هر بنا مجموعه ای از فضاها و اجزای گوناگون است. در صورتی مجموعه این فضاها کلیتی یکپارچه ومنسجم را تشکیل می دهند که ارتباط بین آنها به درستی تعریف شده و بین حوزه های گوناگون، حوزه های حد واسط یا فضاهای بینابینی با خاصیت فضاسازی وجود داشته باشد. مروری بر الگوهای معماری ایرانی تا پیش از دوران معاصر، نقش تعیین کننده فضاهای واسط نیمه باز را در سازمان فضایی آنها روشن می سازد. این اندام های گذار در مدارس سنتی ایران با عنوان ایوان، صفه و یا مهتابی، حلقه واصل فضاهای بسته(حجره ها) و فضاهای باز(حیاط) و اصلی ترین فضاهای عملکردی مدارس معرفی می گردند. اما آنچه از مفهوم فضاهای بینابینی در مدارس معاصر ایران استنباط می شود، عبارتست از فضای باز باقی مانده از قرارگیری فضاهای رسمی. از این رو این نوشتار بر آن است تا ضمن شناخت اندام های بینابینی به عنوان حلقه واصل انواع دیگر فضا، اهمیت بکار گیری این فضاها را به عنوان فضاهای تعامل در ساختار مدارس امروز مورد تاکید قرار دهد. به منظور انجام این مهم، با استفاده از روش های تحقیق توصیفی-تحلیلی و بهره گیری از منابع کتابخانه ای، میدانی و اسناد تصویری، ابتدا به چیستی این فضا به لحاظ معنایی و اصول حاکم بر آن در جهت ارتقاء مولفه های کیفی در سازمان فضایی معماری ایران و سپس در مدارس سنتی پرداخته می شود. نتایج حاصل از این پژوهش، معرفی نقش فضای بینابین به عنوان حلقه ناشناخته در فرآیند امر آموزش در مدارس سنتی ایران می باشد تا گامی به سوی احیای معنای حقیقی این فضاها در این معماری دیرین با بیانی امروزی بردارد.